ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ NEWSLETTER ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ
logo H ηλεκτρονική ανάγνωση όπως δεν τη "διαβάσατε" ποτέ
Share |
Διαβάστε...:
  E-readers: Τα παιδιά του κόσμου μαθαίνουν ανάγνωση  Οι τρεις κανόνες επιτυχίας στις πωλήσεις e-books  Black Crown: Το gaming στον κόσμο των εκδόσεων  
περισσότερα...   rss
 
 
Με αφορμή την Επικαιρότητα
Θέσεις, Απόψεις, Συνεντεύξεις
Τα eBooks και οι συντελεστές τους
Οι συσκευές ανάγνωσης και το λογισμικό τους
Το Αλφαβητάρι της ηλεκτρονικής ανάγνωσης
Η Αλίκη στο Σχολείο των Προκλήσεων (υλικά)
Επιληψία, Αγάπη μου (υλικά)
 


Χρήσιμα links

EKEBI:Παρατ/ριο Ψηφ.Βιβλίου

Εθνική Βιβλιοθήκη (ψηφιακά)

Ψηφ. Βιβλιοθήκη Βουλής

Ανέμη-Ψηφ. Βιβλ. Παν.Κρήτης

Ψηφ. Συλλογές Ε.Λ.Ι.Α

Ψηφ. Βιβλιοθήκη Ίδρ.Ευγενίδου

Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού

 
Βρίσκεστε εδώ: Ηλεκτρονική Ανάγνωση / Θέσεις, Απόψεις, Συνεντεύξεις / Το μέλλον της γραφής και της ανάγνωσης («απαισιόδοξοι εναντίον αισιόδοξων»)
Επιστροφή Εκτύπωση
 

Το μέλλον της γραφής και της ανάγνωσης («απαισιόδοξοι εναντίον αισιόδοξων»)

   
Εάν το ερώτημα που κρύβεται πίσω από το θέμα του Φόρουμ είναι το κατά πόσον είμαι «αισιόδοξη» ή «απαισιόδοξη» όσον αφορά στο κοντινό μέλλον της ανάγνωσης και της γραφής, θα μπορούσα εύκολα να δηλώσω ότι αδιαφορώ. Πραγματικά, τέτοιου είδους διλήμματα -αισιόδοξοι εναντίον απαισιόδοξων, μάντεις κακών εναντίον πραγματιστών- μπορεί να μας κάνουν να χάσουμε το πραγματικό διακύβευμα, καθώς και τα θέματα που καλούμαστε να εξερευνήσουμε και τα οποία αλλάζουν καθημερινά. Ιδιαίτερα αν λάβουμε υπόψη ότι η αναζήτηση του μέλλοντος της ανάγνωσης και γραφής -τουλάχιστον σε γραμμική, αλφαβητική και έντυπη μορφή- είναι ήδη αναπόσπαστο μέρος των σημερινών δραστηριοτήτων των αναγνωστών και των συγγραφέων.

Ποτέ δεν έχουν γραφτεί και διαβαστεί τόσα πολλά κείμενα, για όλα και για τίποτα, όσα στις δύο δεκαετίες πριν και μετά την αλλαγή του αιώνα. Η έκδοση βιβλίων, τα μηνύματα SMS, οι σελίδες στο Facebook και τα blogs, το Twitter και οι ιστοσελίδες έχουν εκτινάξει στα ύψη μια ατελείωτη ποικιλία περιεχομένου. Έτσι, αν και οι άνθρωποι διαβάζουν περισσότερο, γίνεται όλο και πιο δύσκολο να μετρηθεί αυτή η τάση, καθώς ο σύγχρονος «αναγνώστης» δύσκολα αναγνωρίζει τον εαυτό του ως αναγνώστη. Είναι ανάγνωση το ξεφύλλισμα ενός manga, ενός graphic novel, ενός μυθιστορήματος keitai; Τα λογοτεχνικά είδη είναι πλέον υβρίδια της νουβέλας και του δημοσιογραφικού ρεπορτάζ. Έχουν «γεννηθεί» νέα είδη, ειδικά σχεδιασμένα για να καλύψουν τις σύγχρονες απαιτήσεις και τους τρόπους ανάγνωσης.

Ποτέ δεν είχαμε τη δυνατότητα πρόσβασης σε εκατομμύρια βιβλία, εικόνες και μουσική όσο έχουμε σήμερα. Ποτέ δεν έχουν γραφτεί τόσα πολλά, και επίσης δεν έχουν διαβαστεί τόσα πολλά, από τότε που το διαδίκτυο και τα κινητά τηλέφωνα εισέβαλαν στη ζωή μας. Και αυτό ισχύει σε όλα τα γεωγραφικά μήκη και πλάτη. Η αυτοέκδοση βιβλίων -χωρίς τη μεσολάβηση των εκδοτών- έχει φθάσει σε βιομηχανική επίπεδα (και οργάνωση).

Η τέχνη της γραφής και της ανάγνωσης κειμένων έχει ενωθεί και είναι πια συνυφασμένη με την παραγωγή εικόνων, κινηματογραφικών πλάνων και αρχείων ήχου. Η τάση αυτή έχει υιοθετηθεί από ορισμένους εκδότες βιβλίων και από το κοινό, ενώ έχει δημιουργηθεί ένα πλαίσιο αυτοέκδοσης έργων που λειτουργεί τόσο στο Διαδίκτυο όσο και έξω από αυτό. Αυτή η δυναμική -και οι τρόποι- έχει πυροδοτηθεί από τους ίδιους τους χρήστες, αλλά επίσης εμφανίζεται σε εταιρικές ιστοσελίδες με τη μορφή pdf αρχείων, κειμένων αναφοράς, οπτικοακουστικών παρουσιάσεων, κ.λπ., και προσδιορίζει ένα μη γραμμικό -διαδικτυακού τύπου- τρόπο γραφής και ανάγνωσης. Ως αποτέλεσμα, καινοτόμα οικονομικά μοντέλα εταιρειών που παράγουν και πωλούν περιεχόμενο είναι η νέα μόδα στο Διαδίκτυο.

Επιπλέον, από διάφορες μελέτες ερευνητικών ινστιτούτων και εκδοτικών επιχειρήσεων τα τελευταία χρόνια, προκύπτει το συμπέρασμα ότι το μέλλον της ανάγνωσης και της γραφής θα εξαρτηθεί από την ανταπόκριση των εκδοτών στις απαιτήσεις και τα αιτήματα των αναγνωστών τους, ανεξάρτητα από το αν αυτό θα γίνει με έντυπα ή ηλεκτρονικά βιβλία, τα οποία θα περιέχουν κείμενα ή εικόνες, κινούμενες ή όχι. Ο κόσμος των εκδόσεων είναι ένας από τους πιο διαφοροποιημένους στο χώρο των μέσων μαζικής ενημέρωσης, και δεν είναι τυχαίο ότι οι «κατηγορίες της αγοράς» είναι πολλές: λογοτεχνία, δοκίμια, σχολικά βιβλία, τεχνικά κείμενα, παιδικά βιβλία και αρκετές άλλες.

Με βάση τα παραπάνω, το ερώτημα αν είμαι «αισιόδοξη» ή «απαισιόδοξη», όσον αφορά τις δεξιότητες ανάγνωσης και γραφής των νέων ηλικίας 10 έως 13 ετών, ισχύει και για τους επαγγελματίες των εκδόσεων; Βλέπουν την ανάγνωση και τη γραφή ως ένα και το αυτό πράγμα; Ισχύουν οι ίδιοι κανόνες και έξω από τον κόσμο των δυτικών βιομηχανικών (ή μετα-βιομηχανικών) χωρών;

Οι πιο διάσημοι συγγραφείς και εκδότες είναι εκείνοι που, όντας ικανοί στο σχεδιασμό των έργων τους, έχουν διορατικότητα και, ακόμα και αν ευνοούνται από την τύχη, μπορούν να κατανοήσουν καλύτερα τις ανάγκες του κοινού τους. Το περιεχόμενο που δημιουργούν και συγκροτούν έχει μια πρωτότυπη ιδέα που το κάνει κατάλληλο για ευρεία γκάμα αναγνωστών. Κι αυτό γιατί οι αναγνώστες αποτελούν μια ιδιαίτερα διαφοροποιημένη κατηγορία. Ένα βιβλίο μπορεί να επιλεγεί για να διαβαστεί σε ένα παιδί, για την αναζήτηση εξειδικευμένων πληροφοριών, για την οργάνωση ενός ταξιδιού, για τις σπουδές ή απλά για να ζήσει ο αναγνώστης του μια ονειρεμένη περιπέτεια. Δουλεύοντας για την έκδοση ενός σχολικού βιβλίου, έμαθα τη σημασία της συγκέντρωσης του περιεχομένου (εικόνες, κείμενα, γραφήματα κ.λπ.), καθώς και της σελιδοποίησής του, έτσι ώστε να είναι επαρκές και εύκολο στην κατανόηση των πληροφοριών από φοιτητές διαφόρων επιπέδων. Στη σημερινή τεχνολογική εποχή κατά την οποία η σελίδα έχει αντικατασταθεί από την οθόνη ως μέσο, η εργασία είναι βασικά η ίδια.

Είναι πάντως γεγονός ότι η έλευση των νέων τεχνολογιών έχει αλλάξει και θα αλλάξει ακόμα περισσότερο τον τρόπο της γραφής, της ανάγνωσης και της δημιουργίας εκδοτικών προϊόντων. Οι συγγραφείς και οι εκδότες θα πρέπει να ανταποκριθούν με νέους τρόπους στη ζήτηση, για να προσελκύσουν αναγνώστες με νέες εμπειρίες και να κερδίσουν πόντους στον ήδη έντονο ανταγωνισμό με άλλα μέσα μαζικής ενημέρωσης όσον αφορά στην εύκολη πρόσβαση και στην προσέλκυση της προσοχής των αναγνωστών.



Σε ορισμένες περιπτώσεις τα ebooks δεν θα είναι απλώς προϊόντα, αλλά υπηρεσίες και περιβάλλον ανάγνωσης στο οποίο το περιεχόμενο, οι λειτουργίες και οι τεχνολογικές δυνατότητες θα αντιμετωπίζονται ενιαία. Μερικές από τις λειτουργίες χρήσης θα υποστούν σίγουρα βελτιώσεις, όπως έχει ήδη γίνει με το εμπλουτισμένο περιεχόμενο των βιβλίων αναφοράς, καθώς και πιο φιλικό προς το χρήστη, όπως με τους γεωγραφικούς χάρτες στα ηλεκτρονικά τουριστικά βιβλία, τα οποία έχουν ήδη μειώσει τη ζήτηση για τα συμβατικά έντυπα προϊόντα.

Ας ρίξουμε μια ματιά στο μέλλον μέσα από τις σημερινές πράξεις των παιδιών και των νέων, τους σημερινούς «ψηφιακούς ιθαγενείς» που θα είναι οι αναγνώστες του αύριο (και οι πελάτες των εκδοτών). Όλες οι έρευνες που πραγματοποιούνται υπογραμμίζουν την ταυτόχρονη από μέρους τους χρήση των οθονών και των σελίδων. Η ζήτηση για τα παιδικά βιβλία ποτέ δεν έχει καταγράψει τέτοια ανάπτυξη όσο σήμερα, και ποτέ η αγορά δεν έχει βιώσει τέτοια αύξηση τόσο σε αριθμό τίτλων όσο και τιμών. Οι ειδικοί λένε ότι η νεολαία βλέπει τη σελίδα ενός βιβλίου ως τμήμα της σύγχρονης εποχής, μαζί με το iPhone, τα βιντεοπαιχνίδια και το διαδίκτυο. Μια προφανής εξέλιξη που παρατηρήθηκε κατά τις μελέτες σχετικά με τις εκπαιδευτικές διαδικασίες είναι ότι οι σημερινοί «ψηφιακοί ιθαγενείς» που χρησιμοποιούν το διαδίκτυο έχουν καλύτερο επίπεδο εκμάθησης δεξιοτήτων και υψηλότερα πρότυπα. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για εκείνους που περιηγούνται στο διαδίκτυο «λιγότερο συχνά». Με άλλα λόγια, συνδυάζουν διάφορες μορφές και τρόπους μάθησης, την ανάγνωση, την οργάνωση των πληροφοριών και του περιεχομένου και την εξερεύνηση της σελίδας αλλά και της οθόνης.

Αυτές οι μορφές συμπεριφοράς θέτουν με σαφήνεια το ερώτημα αν ο εκδοτικός χώρος είναι έτοιμος να «αναδιοργανώσει» τόσο την προσφορά του περιεχομένου όσο και το επιχειρηματικό του μοντέλο, ώστε να προσαρμοστεί στους νέους κανόνες της ηλεκτρονικής αγοράς. Η λογική των επιχειρήσεων δεν θα είναι ούτε διαδοχική ούτε γραμμική πια, όπως το ίδιο θα ισχύει και για την ανάγνωση και τη γραφή. Θα πρέπει να αναδιοργανωθεί ώστε να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της επαναχρησιμοποίησης, του κατακερματισμού των πληροφοριών και προϊόντων, της ανταλλαγής, των δωρεάν υπηρεσιών, των πολλαπλών λογισμικών, κ.λπ., ώστε να αξιοποιήσουν στο έπακρο κάθε οικονομική επένδυση.

Το ζήτημα δεν είναι αν θα πρέπει να είμαστε αισιόδοξοι ή απαισιόδοξοι, αλλά μάλλον για πόσο χρονικό διάστημα τα περιθώρια κέρδους από τις έντυπες εκδόσεις θα χρηματοδοτούν τη μετάβαση στην ηλεκτρονική μορφή; Σε ποιο βαθμό οι εκδότες θα είναι σε θέση να αντιστέκονται στη δύναμη πυρός των τριών μεγάλων παικτών του ψηφιακού χώρου [σ.σ. Amazon, Apple, Google] που -συχνά ξεχνάμε- ότι υιοθετούν επιχειρηματικά μοντέλα τα οποία είναι εντελώς αντίθετα από αυτά που χαρακτηρίζουν τον κόσμο των εκδόσεων;

Κείμενο της Cristina Mussinelli, συμβούλου εκδόσεων και μέλους του IDPF (Διεθνούς Φόρουμ Ψηφιακών Εκδόσεων), που δημοσιεύτηκε στο blog του δεύτερου Παγκόσμιου Φόρουμ για την κουλτούρα και τις πολιτιστικές βιομηχανίες με θέμα «Το βιβλίο του αύριο: το μέλλον του γραπτού λόγου», μια διοργάνωση της Ουνέσκο.
footer splitter
                 
 
Marginalia
arrows Πού απευθύνεται
 
Ηλεκτρονική Ανάγνωση
arrows Με αφορμή την Επικαιρότητα
arrows Θέσεις, Απόψεις, Συνεντεύξεις
arrows Τα eBooks και οι συντελεστές τους
arrows Οι συσκευές ανάγνωσης και το λογισμικό τους
arrows Το Αλφαβητάρι της ηλεκτρονικής ανάγνωσης
arrows Η Αλίκη στο Σχολείο των Προκλήσεων (υλικά)
arrows Επιληψία, Αγάπη μου (υλικά)
 
Υπηρεσίες multiimedia
arrows Από το χαρτί (και όχι μόνο) στην οθόνη…
arrows Σχεδιασμός, παραγωγή πολυμεσικού περιεχομένου και σελιδοποίηση
arrows Συγκρότηση eBook
arrows Περιεχόμενο στο Διαδίκτυο: Πέρα από την ιστοσελίδα
footer bot