ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ NEWSLETTER ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ
logo H ηλεκτρονική ανάγνωση όπως δεν τη "διαβάσατε" ποτέ
Share |
Διαβάστε...:
  E-readers: Τα παιδιά του κόσμου μαθαίνουν ανάγνωση  Οι τρεις κανόνες επιτυχίας στις πωλήσεις e-books  Black Crown: Το gaming στον κόσμο των εκδόσεων  
περισσότερα...   rss
 
 
Με αφορμή την Επικαιρότητα
Θέσεις, Απόψεις, Συνεντεύξεις
Τα eBooks και οι συντελεστές τους
Οι συσκευές ανάγνωσης και το λογισμικό τους
Το Αλφαβητάρι της ηλεκτρονικής ανάγνωσης
Η Αλίκη στο Σχολείο των Προκλήσεων (υλικά)
Επιληψία, Αγάπη μου (υλικά)
 


Χρήσιμα links

EKEBI:Παρατ/ριο Ψηφ.Βιβλίου

Εθνική Βιβλιοθήκη (ψηφιακά)

Ψηφ. Βιβλιοθήκη Βουλής

Ανέμη-Ψηφ. Βιβλ. Παν.Κρήτης

Ψηφ. Συλλογές Ε.Λ.Ι.Α

Ψηφ. Βιβλιοθήκη Ίδρ.Ευγενίδου

Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού

 
Βρίσκεστε εδώ: Ηλεκτρονική Ανάγνωση / Θέσεις, Απόψεις, Συνεντεύξεις / Οι κίνδυνοι της Ψηφιοποίησης - Το μέλλον των βιβλίων
Επιστροφή Εκτύπωση
 

Οι κίνδυνοι της Ψηφιοποίησης - Το μέλλον των βιβλίων

   
Τι είναι η ψηφιοποίηση;
Ο ακριβής ορισμός θα μπορούσε να είναι «η μετατροπή των αναλογικών μέσων σε ψηφιακή μορφή». Το αρχικό μέσο ή υλικό μπορεί να είναι τυπωμένο κείμενο ή εικόνες, ενώ θα μπορούσε επίσης να περιλαμβάνει ήχο και βίντεο. ΠαρΆ όλα αυτά, για τους περισσότερους ανθρώπους, η ψηφιοποίηση ισοδυναμεί με την ψηφιακή απεικόνιση του πρωτότυπου υλικού, δηλαδή ενός σπάνιου χειρογράφου, μιας φωτογραφίας, ενός περιοδικού, ενός πίνακα ζωγραφικής, μιας μονογραφίας και ούτω καθεξής. Η ψηφιοποίηση στην Ινδία ξεκίνησε το 1980 με τη δημιουργία μιας βιβλιογραφικής βάσης δεδομένων σε βιβλιοθήκες και σταδιακά εξαπλώθηκε με την ψηφιακή μετατροπή όλων των κειμένων, των αρχείων ήχου, των γραφικων, των αρχείων βίντεο κ.λπ.
 
Το πρώτο ερώτημα που προκύπτει είναι: “αξίζει τον κόπο η ψηφιοποίηση;” Ο καθένας μοιάζει ικανός να το κάνει, από τις μεγαλύτερες εθνικές βιβλιοθήκες μέχρι τους μικρότερους οργανισμούς. Για να απαντήσουμε στο ερώτημα αυτό, θα πρέπει να συγκρίνουμε το κόστος της ψηφιοποίησης με τα οφέλη που απορρέουν από αυτή. Όταν πρέπει να συνυπολογίσουμε στοιχεία όπως η διαχείριση του πρωτότυπου υλικού, τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, το κόστος των μηχανημάτων, ο έλεγχος της ποιότητας της παραγωγής, η επεξεργασία του υλικού, η καταλογογράφησή του, η διαχείριση του έργου, κ.ο.κ., το πραγματικό ανά μονάδα κόστος ψηφιοποίησης ενός αντικειμένου φαίνεται αρκετά μεγάλο, σε σύγκριση με την έντυπη μορφή του.

Από την άλλη πλευρά, τα δύο βασικά πλεονεκτήματα που προσφέρει η ψηφιοποίηση είναι η αύξηση της πρόσβασης στο πρωτότυπο υλικό και η συντήρηση/διατήρησή του. Το πρώτο, “η αυξημένη πρόσβαση στο αντικείμενο", είναι το πιο συχνά προβαλλόμενο όφελος της ψηφιοποίησης. Ένα ηλεκτρονικό αρχείο, για παράδειγμα, μπορεί να αντιγραφεί και να διανεμηθεί χωρίς περιορισμούς και χωρίς να υποβαθμίζεται η ποιότητά του. Το πιο σημαντικό, ένα αντίγραφο μπορεί να τοποθετηθεί σε ένα διακομιστή του διαδικτύου, έτσι ώστε να προβληθεί και να κατεβαστεί από εκατοντάδες χιλιάδες χρήστες ταυτόχρονα, και από οποιαδήποτε θέση στον κόσμο. Το σαφές πλεονέκτημα ενός τέτοιου συστήματος είναι ότι ελευθερώνει το έγγραφο από τα δεσμά των παραδοσιακών μεθόδων πρόσβασης.

Πάρτε, για παράδειγμα, μια ψηφιακή σελίδα από ένα σπάνιο χειρόγραφο. Παραδοσιακά, οι χρήστες μπορούν μόνο να έχουν πρόσβαση στο πρωτότυπο υλικό, εφόσον πάρουν την απαραίτητη άδεια. Το πιο σημαντικό είναι ότι θα πρέπει φυσικά να πάνε στο χώρο όπου φυλάσσεται το χειρόγραφο, κάτι που σημαίνει μετακίνηση, χρόνο και χρήμα. Και βέβαια, τα περισσότερα από τα σπάνια χειρόγραφα και βιβλία, δεν επιτρέπεται να φωτοτυπηθούν, έτσι υπάρχει η επιπλέον ανάγκη της λήψης σημειώσεων. Ωστόσο, εάν ένα ψηφιακό αντίγραφο του χειρογράφου είχε τοποθετηθεί στο διαδίκτυο, με ελεύθερη πρόσβαση, ο χρήστης θα είχε απίστευτη ευκολία και άνεση!

Το παράδειγμα αυτό μας οδηγεί στο δεύτερο πλεονέκτημα της ψηφιοποίησης, δηλαδή τη συντήρηση/διατήρηση. Προϋποθέτει, κυρίως, ότι το πρωτότυπο έγγραφο θα αγγίζεται όλο και λιγότερο – σίγουρα κάτι χρήσιμο στην περίπτωση των σπάνιων χειρογράφων και βιβλίων.
Αν η τεχνολογία είναι σε θέση να ψηφιοποιήσει το αντικείμενο και να το διαδώσει σε όλα τα δίκτυα, καθώς και αν το στοιχείο αυτό έχει την εύλογη ζήτηση, τότε, στις περισσότερες περιπτώσεις, η ψηφιοποίηση και η διάδοση του αντικειμένου με ηλεκτρονικά μέσα γίνεται πραγματικά αποδοτική οικονομικά. Και ως εκδότες, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο πρωταρχικός στόχος μας είναι να ανταποκριθούμε στις απαιτήσεις των αναγνωστών και να τους παρέχουμε τις πηγές που θέλουν πραγματικά να χρησιμοποιήσουν.

Μερικά μειονεκτήματα της ψηφιακής δημοσίευσης:
Ένα από τα πιο κοινά επιχειρήματα που χρησιμοποιούνται κατά των ψηφιακών εκδόσεων είναι η περίπτωση της παράνομης διανομής των ψηφιακών εκδόσεων. Η πειρατεία στα έντυπα βιβλία είναι δύσκολη, αλλά όταν ένα έργο είναι αποθηκευμένο σε ψηφιακή μορφή, τα αρχεία μπορούν να μοιραστούν εύκολα, να διανεμηθούν, να αντιγραφούν, επιφέροντας συχνά απώλεια εσόδων για τον κάτοχο των δικαιωμάτων.
Οι αγαπημένες εμπειρίες ανάγνωσης ενός πραγματικού βιβλίου, που το κρατάς και το νιώθεις, απουσιάζουν. Οι αναγνώστες διαβάζουν επίσης ψηφιακά βιβλία με διαφορετικό τρόπο, κινούνται πιο γρήγορα μέσα στο κείμενο, χωρίς να στέκονται αναλυτικά και να απολαμβάνουν τη γλώσσα.
Ένα παραδοσιακό βιβλίο, μία φορά τυπωμένο, είναι προσιτό σε όποιον μπορεί να διαβάσει τη γλώσσα στην οποία είναι γραμμένο. Με τα ψηφιακά βιβλία είναι διαφορετικά. Ορισμένες μορφές είναι προσβάσιμες μόνο σε άτομα που διαθέτουν το απαραίτητο υλικό ή λογισμικό, που συχνά είναι ακριβά. Τα ψηφιακά βιβλία που δημιουργήθηκαν για μία πλατφόρμα μπορεί να μην είναι συμβατά με άλλη πλατφόρμα.

Οι ηλεκτρονικές εκδόσεις φτάνουν ακόμα μόνο σε μια μειονότητα των δυνητικών χρηστών ή πελατών, αφού ένα μεγάλο μέρος των αναγνωστών ζουν στον αναπτυσσόμενο κόσμο, όπου η ηλεκτρονική ανάγνωση είναι πιθανόν να επεκταθεί με πιο αργούς ρυθμούς.
Οι ηλεκτρονικές εκδόσεις απαιτούν την πρόσβαση σε σχετικά προηγμένη τεχνολογία από την πλευρά τόσο του παραγωγού όσο και του καταναλωτή των πληροφοριών ή της ψυχαγωγίας – σήμερα ακόμη και το βασικό επίπεδο παροχής εξακολουθεί να είναι ακριβό για πολλούς ανθρώπους. Η τεχνολογία εξακολουθεί να είναι, σε σημαντικό βαθμό, δύσχρηστη, μη φιλική, για πολλούς ανθρώπους. Η τεχνολογία καταναλώνει επίσης μεγαλύτερη ποσότητα ενέργειας κατά τη χρήση της απΆ ό,τι ένα βιβλίο.
 
Καθώς τα βιβλία γίνονται ψηφιακά, είναι φυσικό να τίθονται αρκετά ερωτήματα: ποιο είναι το μέλλον του βιβλίου; Θα αλλάξει η τεχνολογία τον τρόπο διάδοσης των βιβλίων, όπως έγινε με άλλα μέσα, π.χ. τα μουσικά άλμπουμ; Θα αλλάξουν οι αναγνωστικές συνήθειες ως αποτέλεσμα της ψηφιοποίησης; Τι συμβαίνει όταν τα βιβλία θα “διασυνδέονται” ψηφιακά; Τι θα γίνει με όλα τα είδη των βιβλίων που γεμίζουν διαφορετικές ανάγκες του ανθρώπου;
Βέβαια, ορισμένα είδη μυθοπλασίας είναι πιθανό να μετακινηθούν στη διαδικτυακή δημοσίευση και να σταματήσουν να εκδίδονται έντυπα. Πολλοί αναγνώστες των βιβλίων φανταστικών περιπετειών, για παράδειγμα, έχουν ήδη βάλει στην άκρη τα βιβλία και συνδέονται με «εικονικούς κόσμους», όπως το World of Warcraft, στο οποίο ήρωες και ηρωίδες μάχονται για να σκοτώσουν δράκους κ.λπ.
Η επιστημονική φαντασία φαίνεται επίσης να κινείται με τον ίδιο τρόπο, όπως μπορούμε να δούμε στη διαδικτυακή σύνδεση με κόσμους όπως το Second Life.

Όμως τα περισσότερα λογοτεχνικά είδη, ποτέ δεν θα βρουν ένα καλύτερο μέσο από το τυπωμένο βιβλίο. Αυτό συμβαίνει επειδή οι αναγνώστες που βυθίζονται σε ένα κείμενο θέλουν, πάνω απΆ όλα, να μη διακόπτεται η συνέχεια της ανάγνωσης. Και όλα τα online μέσα ενημέρωσης είναι γεμάτα από περισπασμούς, όπως διαφημίσεις, ακόμη και μια υπερ-σύνδεση μπορεί να είναι μια διακοπή. Οι άνθρωποι δεν διαβάζουν λογοτεχνία προκειμένου να επιτελέσουν ένα συγκεκριμένο έργο σε ένα περιορισμένο χρονικό διάστημα, όπως διαβάζουν βιβλία αναφοράς ή εγχειρίδια. Η άμεση πρόσβαση σε λεξικά και βιβλία μαγειρικής μπορεί να είναι χρήσιμη και δημοφιλής, αλλά η άμεση πρόσβαση σε μυθιστορήματα δεν είναι.

Τι θα γίνει επίσης με τα μικρά διηγήματα και τα ποιήματα; Το μικρό μέγεθος ταιριάζει με τα νέα μέσα, έτσι κάποια τέτοια έργα λειτουργούν καλά στο ψηφιακό περιβάλλον και δεν χρειάζεται να τυπώνονται σε χαρτί. Οι επιβάτες των μέσων μαζικής μεταφοράς μπορούν να λαμβάνουν τα χαϊκού (μικρά ποιήματα) ή τα σονέτα τους καθημερινά στα κινητά τους τηλέφωνα, ενώ βρίσκονται στο λεωφορείο ή το μετρό. Αλλά ακόμη κι έτσι, ανθολογίες με διηγήματα ή ποιήματα, όπως και τα μυθιστορήματα, μάλλον είναι απίθανο να εξαφανιστούν.
Εν κατακλείδι, οι άνθρωποι θα θέλουν πάντα μέσα κατάλληλα για άνετη ανάγνωση στο κρεβάτι ή στις παραλίες. Και σήμερα θέλουν έντυπα βιβλία που να τους αποκαλύψουν τι είναι η ψηφιοποίηση. Τα βιβλία δεν είναι απλά αντικείμενα, αλλά και αναμνήσεις που νιώσαμε όταν διαβάσαμε κάτι. Το μέλλον των έντυπων βιβλίων είναι αρκετά ασφαλές.

Κείμενο του Anand Bhushan, σύμβουλου εκδόσεων στην Ινδία, που δημοσιεύτηκε στο blog του δεύτερου Παγκόσμιου Φόρουμ για την κουλτούρα και τις πολιτιστικές βιομηχανίες με θέμα «Το βιβλίο του αύριο: το μέλλον του γραπτού λόγου», μια διοργάνωση της Ουνέσκο.


footer splitter
                 
 
Marginalia
arrows Πού απευθύνεται
 
Ηλεκτρονική Ανάγνωση
arrows Με αφορμή την Επικαιρότητα
arrows Θέσεις, Απόψεις, Συνεντεύξεις
arrows Τα eBooks και οι συντελεστές τους
arrows Οι συσκευές ανάγνωσης και το λογισμικό τους
arrows Το Αλφαβητάρι της ηλεκτρονικής ανάγνωσης
arrows Η Αλίκη στο Σχολείο των Προκλήσεων (υλικά)
arrows Επιληψία, Αγάπη μου (υλικά)
 
Υπηρεσίες multiimedia
arrows Από το χαρτί (και όχι μόνο) στην οθόνη…
arrows Σχεδιασμός, παραγωγή πολυμεσικού περιεχομένου και σελιδοποίηση
arrows Συγκρότηση eBook
arrows Περιεχόμενο στο Διαδίκτυο: Πέρα από την ιστοσελίδα
footer bot