ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ NEWSLETTER ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ
logo H ηλεκτρονική ανάγνωση όπως δεν τη "διαβάσατε" ποτέ
Share |
Διαβάστε...:
  E-readers: Τα παιδιά του κόσμου μαθαίνουν ανάγνωση  Οι τρεις κανόνες επιτυχίας στις πωλήσεις e-books  Black Crown: Το gaming στον κόσμο των εκδόσεων  
περισσότερα...   rss
 
 
Με αφορμή την Επικαιρότητα
Θέσεις, Απόψεις, Συνεντεύξεις
Τα eBooks και οι συντελεστές τους
Οι συσκευές ανάγνωσης και το λογισμικό τους
Το Αλφαβητάρι της ηλεκτρονικής ανάγνωσης
Η Αλίκη στο Σχολείο των Προκλήσεων (υλικά)
Επιληψία, Αγάπη μου (υλικά)
 


Χρήσιμα links

EKEBI:Παρατ/ριο Ψηφ.Βιβλίου

Εθνική Βιβλιοθήκη (ψηφιακά)

Ψηφ. Βιβλιοθήκη Βουλής

Ανέμη-Ψηφ. Βιβλ. Παν.Κρήτης

Ψηφ. Συλλογές Ε.Λ.Ι.Α

Ψηφ. Βιβλιοθήκη Ίδρ.Ευγενίδου

Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού

 
Βρίσκεστε εδώ: Ηλεκτρονική Ανάγνωση / Θέσεις, Απόψεις, Συνεντεύξεις / Πατέρας και γιος και τα νέα μίντια - Η σχέση του Ερικ ΜακΛούαν με τον Μάρσαλ ΜακΛούαν και ο πολιτισμός της ανάγνωσης στην εποχή της «πολλαπλής γραφής»
Επιστροφή Εκτύπωση
 

Πατέρας και γιος και τα νέα μίντια - Η σχέση του Ερικ ΜακΛούαν με τον Μάρσαλ ΜακΛούαν και ο πολιτισμός της ανάγνωσης στην εποχή της «πολλαπλής γραφής»

   
Σε μια ασπρόμαυρη φωτογραφία που χρονολογείται από τη δεκαετία του ’60 βλέπουμε δύο άντρες να ερίζουν για την καρδιά μιας «μηχανικής νύφης»: πατέρας και γιος, ο πρώτος πάνω στο καπό ενός σπορ καμπριολέ, ο δεύτερος στο τιμόνι, ένα φωτογραφικό στιγμιότυπο που δεν διαφέρει από κάποιο οικογενειακό ενσταντανέ. Μόνο που δεν πρόκειται για κάποιους ραλίστες ή μοντέρνους δανδήδες, αλλά για τον Μάρσαλ ΜακΛούαν και τον γιο του. «Αν δεν με απατά η μνήμη μου, το αυτοκίνητο, αυτή η «μηχανική νύφη, όπως το χαρακτήριζε ο πατέρας μου, ήταν ένα Triumph TR-3, εγώ ήμουν στο τιμόνι, εκείνος ξαπλωμένος στο καπό του, παρωδώντας τις διαφημίσεις της εποχής, και η φωτογραφία τραβήχτηκε στο σπίτι που μέναμε, τη χρονιά που ο πατέρας μου δίδασκε στο Πανεπιστήμιο Φόρνταμ».

Αναζητήσαμε στην «ανθρώπινη προέκταση» του διαδικτυακού μέσου τον γιο του Μάρσαλ ΜακΛούαν, που μίλησε αποκλειστικά στην «Κ» για την «ανθρώπινη διάσταση» του γκουρού των παντοειδών Μέσων, αλλά και για το μέλλον του βιβλίου και της γλώσσας.
– Ποιος ήταν ο Μάρσαλ ΜακΛούαν στην ιδιωτική του ζωή και ποιες είναι οι δικές σας μνήμες από τον πατέρα;
– Είναι δύσκολο ν’ απαντήσει κανείς ικανοποιητικά αυτή την ερώτηση. Ηταν ο πατέρας μας, τελεία. Μπορούσε να ήταν αυστηρός μαζί μας, αλλά ποτέ σκληρός απέναντί μας. Ηταν ένας αξιαγάπητος άνθρωπος που του άρεσαν τα αστεία και τα ανέκδοτα, οι ταινίες των αδελφών Μαρξ και του Γ. Κλ. Φιλντς (σ. σ. Αμερικανός κωμικός του θεάτρου, του κινηματογράφου και του ραδιοφώνου, 1880 - 1946) και οι οικογενειακές έξοδοι στον κινηματογράφο ή στο εστιατόριο. Συχνά απουσίαζε λόγω ακαδημαϊκών υποχρεώσεων και άλλοτε πάλι ήταν «απόμακρος», χαμένος στις μελέτες του για τα ΜΜΕ. Αυτή η ενασχόληση συνεχίστηκε τα τελευταία 25 χρόνια της ζωής του. Εργάστηκα στο πλευρό του το μεγαλύτερο διάστημα, και ήταν μια πραγματικά απίστευτη περιπέτεια, ποτέ δεν ξέραμε από τη μια μέρα στην άλλη σε ποια ανακάλυψη θα βρισκόμασταν μπροστά.

– Ο πατέρας σας κατάφερε με το βιβλίο του «Κατανοώντας τα Μέσα» δύο σημαντικά πράγματα: πρώτον, επέφερε μια «αλλαγή παραδείγματος» στα συναφή ζητήματα και, δεύτερον, εκτιμά τα λογής λογής μέσα ως ανθρώπινες προεκτάσεις, κάτι που επιβεβαιώνεται απόλυτα στις μέρες μας. Ποιο είναι το δικό σας σχόλιο για το συγκεκριμένο βιβλίο πενήντα χρόνια μετά;
– Το βιβλίο είχε πάντα μια εξαιρετική πορεία. Το πρόβλημα είναι ότι ακόμα αναζητεί τον αναγνώστη του. Το αναγνωστικό κοινό, που εμφανίστηκε αρχικά τον 18ο αιώνα, έχει πλέον εκλείψει. Είναι κατακερματισμένο αρχικά σε δεκάδες, ύστερα σε εκατοντάδες και χιλιάδες «μικρά αναγνωστικά κοινά», και σήμερα βρισκόμαστε μπροστά στο φαινόμενο, ο καθένας είναι «ο δικός του αναγνώστης». Η ανάγνωση καλύπτει πλέον ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων στην εποχή της «πολλαπλής γραφής και ανάγνωσης» (multiple literacy). Ομως, το βιβλίο είναι ήδη ένα παρωχημένο είδος και μέσο. Το βιβλίο στην οθόνη δεν είναι το ίδιο με εκείνο που κρατάμε στα χέρια μας, όπως η ταινία στη μικρή οθόνη δεν είναι ίδια με εκείνη στις κινηματογραφικές αίθουσες. Το περιεχόμενο μπορεί να είναι ταυτόσημο, αλλά η επίδρασή του διαφορετική.

– Αυτό τι συνέπειες έχει στον πολιτισμό της ανάγνωσης;
– Ενας δείκτης αναφορικά με αυτόν τον πολιτισμό είναι η ύπαρξη και ο αριθμός των βιβλιοπωλείων, που ειδικεύονται στα μεταχειρισμένα βιβλία. Ο αριθμός τους φθίνει. Θυμηθείτε πόσοι εκδοτικοί οίκοι έχουν κλείσει τα τελευταία 20 χρόνια, αλλά και πόσες εφημερίδες. Από την άλλη όμως, φαίνεται να εκδίδονται περισσότερα βιβλία από ποτέ. Αυτή η ξαφνική πληθώρα είναι μια έγκαιρη προειδοποίηση: το παρωχημένο του είδους δεν σημαίνει ότι το βιβλίο θα εξαφανιστεί, αλλά ότι θα παίξει έναν νέο ρόλο, που όμως δεν θα είναι συστατικό του πολιτισμού αυτού.

– Εργαστήκατε κοντά στον πατέρα σας και εκδώσατε μαζί του δύο βιβλία τουλάχιστον· ποιες ήταν οι ιδιαίτερες δυσκολίες μεταξύ πατέρα και γιου;
– Πρέπει να παραδεχτώ ότι ήταν πολύ υπομονετικός μαζί μου, έπρεπε πρώτα να ωριμάσω, αλλά όταν άρχισα να συντονίζομαι μαζί του ήταν κάτι το αναζωογονητικό, το τι μπορούσαμε να καταφέρουμε μαζί μέσα σε μια ώρα, συγκεντρωμένοι σε ένα πρόβλημα. Συχνά, διακόπταμε για κάποιο διάστημα και διαβάζαμε από κοινού σελίδες από το «Ξύπνημα του Φίνεγκαν», του Τζ. Τζόις. Η ιστορία του φυσικά δεν σχετίζεται άμεσα με τη δουλειά μας, αυτό που είχε σημασία ήταν η εκπαίδευση με τις λέξεις, τη γλώσσα και την ετυμολογία, κάτι σαν μια «πνευματική ισομετρία», μια εξαντλητική άσκηση του πνεύματος, που διευκόλυνε την εργατικότητά μας.

Η επίδραση της γλώσσας
– Πόσο επηρεάζεται η γλώσσα από τις «ανθρώπινες προεκτάσεις», αν αναλογιστούμε τα νέα μίντια (κινητό, υπολογιστής), αλλά και τις διαφημίσεις;
– Η γλώσσα είναι ένα αλάνθαστο αρχείο της εμπειρίας, ατομικής και κοινωνικής. Ο Τ. Σ. Ελιοτ επισημαίνει την υπόγεια επίδραση που έχει ο ήχος ενός αυτοκινήτου πάνω στους ρυθμούς της αγγλικής γλώσσας. Οι εκφωνητές του ραδιοφώνου στις αρχές του 20ού αιώνα, η ένταση και ο ρυθμός τους, διαλύονται με την έλευση της τηλεόρασης. Η γλώσσα ανταποκρίνεται σε κάθε νέα πίεση, άμεσα και με ακρίβεια. Γι’ αυτό και οι ποιητές είναι οι πρώτοι που γνωρίζουν «τι τρέχει», τι και πώς εξελίσσεται κάτι στον χώρο αυτόν. Τι πιστεύετε ότι κάνουν οι ράπερ; Απλώς παίζουν με λέξεις, χρησιμοποιώντας την υφή, τον ρυθμό και την προφορά τους σαν ακατέργαστο υλικό. Η σημασία των στίχων και οι πόζες είναι μάλλον δευτερευούσης σημασίας.

– Μια τελευταία ερώτηση: αν είχατε τη δυνατότητα να προσθέσετε ένα κεφάλαιο στο «Κατανοώντας τα Μέσα», τι θα είχατε να συμπληρώσετε;
– Το επιχειρήσαμε κάποτε, αλλά ο εκδότης αρνήθηκε να το συμπεριλάβει, κι έτσι αναγκαστήκαμε να εγκαταλείψουμε την προσπάθεια. Η απάντηση στο ερώτημά σας βρίσκεται στο βιβλίο μου «Οι νόμοι των Μέσων» (Laws of Media. The New Science, 1988).

Ηλεκτρονικό μέλλον
– Τι σημαίνει για σας «ο θάνατος της γραφομηχανής», όπως πρόσφατα ανεγράφη στον Τύπο;
– Είναι μάλλον ένα «παλιό νέο». Πόσα καταστήματα επιδιόρθωσης γραφομηχανών υπάρχουν πλέον στην πόλη σας; Ομως μπορούμε να αναφωνήσουμε «Η γραφομηχανή είναι νεκρή! Ζήτω η γραφομηχανή!», που βρίσκεται παντού, στον υπολογιστή, στα πληκτρολόγια, στα τηλέφωνα και στα Blackberries.

– Εντέλει, το έντυπο κείμενο θα αντικατασταθεί από το ηλεκτρονικό;
– Αυτό ήδη είναι σε εξέλιξη. Λίγοι από τις νέες γενιές διαβάζουν πλέον. Οσο η προσοχή μας αποσπάται με την «εισβολή» της τηλεόρασης και του υπολογιστή τόσο προσαρμόζεται το κείμενο στα λεγόμενα λαϊκά ακροατήρια κι οι συγγραφείς αντίστοιχα στις προσλαμβάνουσες του κοινού. Στις εφημερίδες κυριαρχούν πλέον τα περιεκτικά κείμενα, σαν παράγραφοι μιας πρότασης.

Καθηγητής ΜΜΕ
Ο Ερικ (1941) είναι ένα από τα 6 παιδιά του Μάρσαλ, με τον οποίο συνεργάστηκε στενά. Kαθηγητής στους τομείς Επικοινωνία και ΜΜΕ, συγγραφέας πολλών σχετικών μελετών. Τα τελευταία χρόνια διευθύνει το Harris Institute for the Arts, που ειδικεύεται σε θέματα λόγου και ήχου.

Αναδημοσίευση από την εφημερίδα Η Καθημερινή, Κυριακή 18-9-2011


footer splitter
                 
 
Marginalia
arrows Πού απευθύνεται
 
Ηλεκτρονική Ανάγνωση
arrows Με αφορμή την Επικαιρότητα
arrows Θέσεις, Απόψεις, Συνεντεύξεις
arrows Τα eBooks και οι συντελεστές τους
arrows Οι συσκευές ανάγνωσης και το λογισμικό τους
arrows Το Αλφαβητάρι της ηλεκτρονικής ανάγνωσης
arrows Η Αλίκη στο Σχολείο των Προκλήσεων (υλικά)
arrows Επιληψία, Αγάπη μου (υλικά)
 
Υπηρεσίες multiimedia
arrows Από το χαρτί (και όχι μόνο) στην οθόνη…
arrows Σχεδιασμός, παραγωγή πολυμεσικού περιεχομένου και σελιδοποίηση
arrows Συγκρότηση eBook
arrows Περιεχόμενο στο Διαδίκτυο: Πέρα από την ιστοσελίδα
footer bot