ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ NEWSLETTER ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ
logo H ηλεκτρονική ανάγνωση όπως δεν τη "διαβάσατε" ποτέ
Share |
Διαβάστε...:
  E-readers: Τα παιδιά του κόσμου μαθαίνουν ανάγνωση  Οι τρεις κανόνες επιτυχίας στις πωλήσεις e-books  Black Crown: Το gaming στον κόσμο των εκδόσεων  
περισσότερα...   rss
 
 
Με αφορμή την Επικαιρότητα
Θέσεις, Απόψεις, Συνεντεύξεις
Τα eBooks και οι συντελεστές τους
Οι συσκευές ανάγνωσης και το λογισμικό τους
Το Αλφαβητάρι της ηλεκτρονικής ανάγνωσης
Η Αλίκη στο Σχολείο των Προκλήσεων (υλικά)
Επιληψία, Αγάπη μου (υλικά)
 


Χρήσιμα links

EKEBI:Παρατ/ριο Ψηφ.Βιβλίου

Εθνική Βιβλιοθήκη (ψηφιακά)

Ψηφ. Βιβλιοθήκη Βουλής

Ανέμη-Ψηφ. Βιβλ. Παν.Κρήτης

Ψηφ. Συλλογές Ε.Λ.Ι.Α

Ψηφ. Βιβλιοθήκη Ίδρ.Ευγενίδου

Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού

 
Βρίσκεστε εδώ: Ηλεκτρονική Ανάγνωση / Θέσεις, Απόψεις, Συνεντεύξεις / e-book: Εκπαιδευτική τεχνολογία ή τέχνη της διδασκαλίας
Επιστροφή Εκτύπωση
 

e-book: Εκπαιδευτική τεχνολογία ή τέχνη της διδασκαλίας

   
Είναι πλέον φανερό ότι προετοιμάζεται η αντικατάσταση του παραδοσιακού σχολικού βιβλίου με το ηλεκτρονικό βιβλίο, το e-book. Εύλογο είναι, επομένως, να αναρωτηθεί κανείς ποια είναι τα σημεία στα οποία το παραδοσιακό βιβλίο υστερεί και τα οποία το ηλεκτρονικό βιβλίο καλείται να ξεπεράσει, με τη βοήθεια της νέας τεχνολογίας που αυτό ενσωματώνει.

Εξίσου απαραίτητο είναι να επισημανθούν και τα θετικά σημεία στα οποία το παραδοσιακό σχολικό βιβλίο θεωρείται ότι πέτυχε τα τελευταία χρόνια (όχι χωρίς κόπους), σημεία που το ηλεκτρονικό βιβλίο θα πρέπει να ενσωματώσει στη νέα του μορφή. Θα ήταν τραγικό λάθος η όλη προσπάθεια να ξεκινήσει από μηδενική βάση και να ξανακαλυφθεί -για μια ακόμη φορά- ο τροχός. 

Τέλος, και αυτό είναι ίσως το κυριότερο, μεγάλη σημασία έχει το πώς οι χρήστες, μαθητές και εκπαιδευτικοί, θα προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα που το ηλεκτρονικό βιβλίο θα επιβάλει.

Το σημερινό σχολικό βιβλίο έχει καλά στοιχεία

Παρά τις γενικά παραδεκτές αδυναμίες του, το παραδοσιακό σχολικό βιβλίο κατά τις τελευταίες δεκαετίες έχει κάνει αναμφισβήτητα άλματα προόδου ως προς τη διδακτικότητά του.
 
  • Τα σημερινά σχολικά βιβλία έχουν στηριχτεί σε Προγράμματα  Σπουδών με εμφανείς το σκοπό, τους στόχους και τις διδακτικές αρχές του μαθήματος για το οποίο προορίζονται.
  • Έχουν προφανή δομή αλλά και διδακτικά εργαλεία, όπως περιλήψεις στην αρχή, ερωτήσεις στο τέλος, μαθητικές εργασίες, προσφέρουν πολλές φορές βιβλιογραφία ή και αναφορές στο διαδίκτυο.
  • Έχουν προοδεύσει αισθητά ως προς το εικαστικό υλικό και τη γραφιστική επεξεργασία που τα υποστηρίζει και τα κοσμεί.

Τέλος, πολλές φορές, συμπληρώνονται με τετράδιο εργασίας του μαθητή, καθώς και με υποστηρικτικό βιβλίο του δασκάλου.

Μια ματιά στις σημερινές διαδικασίες συγγραφής τους (παρά τις όποιες αιτιάσεις) συγκριτικά με τις παλαιότερες, αποκαλύπτει την πραγματική αναβάθμιση που έχει προκύψει στη συγγραφή τους: με μέριμνα του αρμόδιου κεντρικού κρατικού οργάνου (του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου) συμμετέχουν στη δημιουργία τους μάχιμοι εκπαιδευτικοί της πρωτοβάθμιας ή δευτεροβάθμιας και συνδράμουν επιστημονικά εκπαιδευτικοί της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, συμμετέχουν ενίοτε "άνθρωποι του επαγγέλματος", αν πρόκειται για βιβλία της τεχνικής επαγγελματικής εκπαίδευσης, συμβάλλουν  επιτροπές κριτών και άλλοι ειδικοί, τα παραπάνω συντονίζονται από έμπειρους συντονιστές.

Η υλική παραγωγή τους (δημιουργική γραφιστική δουλειά, τυπογραφικές εργασίες κτλ.), που αναλαμβάνονται κατά κύριο λόγο από επίσης κεντρικό κρατικό φορέα (τον Ο.Ε.Δ.Β.),   παρά τις αιτιάσεις και εδώ, διασφαλίζει το να φτάνει το βιβλίο στο μαθητή (και όχι ο μαθητής στο βιβλίο) κατά το μάλλον ή ήττον έγκαιρα, στην αρχή κάθε σχολικής χρονιάς,  και βεβαίως δωρεάν.

Έτσι, ο εκπαιδευτικός στο λειτούργημά του της μετάδοσης της γνώσης, δεν είναι μόνος. Έχει αρωγό του ένα βιβλίο, προϊόν πολλών αφοσιωμένων ειδικών. Εξάλλου, και αν ακόμη υπήρξαν αποτυχημένες προσπάθειες, αυτές αποτελούν ελάχιστο ποσοστό αστοχίας σε σχέση με τις πολλές εκατοντάδες αξιόλογων σχολικών βιβλίων Δημοτικού, Γυμνασίου, Λυκείου και Τεχνικού Επαγγελματικού Λυκείου, που έχουν τελευταία παραχθεί.

Το σημερινό σχολικό βιβλίο έχει και αδυναμίες.

Το Πρόγραμμα Σπουδών, σε κάποιες περιπτώσεις αποδεικνύεται υπερβολικά "σφιχτό" και καταπιεστικό. Συχνά υπάρχουν επικαλύψεις της ύλης από τάξη σε τάξη, ασύνδετες διαφορετικές προσεγγίσεις από μάθημα σε μάθημα, ή προσφέρονται γνώσεις αποσπασματικές που δεν βοηθούν την επιζητούμενη  διαθεματικότητα.

Πολλές φορές η ύλη είναι  βεβαρυμένη σε σχέση με τον περιορισμένο αριθμό διδακτικών ωρών, και η επιλογή της σχολαστική. Τις αδυναμίες αυτές καλύπτει ο έμπειρος εκπαιδευτικός, που ως πρωταγωνιστής στη διαδικασία μετάδοσης της γνώσης, αυτενεργώντας διορθώνει τα κακώς κείμενα, επισημαίνει τις αδυναμίες, διορθώνει τα ενδεχόμενα λάθη, αντικαταθιστά, προσθέτει, αναμορφώνει …  

Στο δύσκολο αυτό ρόλο του, ο εκπαιδευτικός εντέλλεται επιπλέον να ξεπεράσει και άλλα προβλήματα, δυσεπίλυτα: Το σχολικό βιβλίο δεν παίρνει υπ΄ όψη του διαφορετικές κοινωνικές προελεύσεις των χρηστών,  με διαφορετικά  στερεότυπα, αξίες, νόρμες.

Παραμένει ίδιο και πανομοιότυπο για όλους, ενώ στην πραγματικότητα άλλες είναι οι προσλαμβάνουσες παραστάσεις του μαθητή του μεγάλου αστικού κέντρου, του νησιωτικού πλέγματος ή του απομακρυσμένου ορεινού χωριού. Απευθύνεται αδιακρίτως σε μαθητές και μαθήτριες με διαφορετικά ενδιαφέροντα και ικανότητες, ακόμα και μέσα στην ίδια τάξη. Και πολλά άλλα …

Το ηλεκτρονικό βιβλίο με όλα τα υποστηρικτικά συμπαρομαρτούντα που φανταζόμαστε ότι θα αποκτήσει (software, βάσεις δεδομένων, ψηφιοποιημένο υλικό, πολυμεσικό υλικό, διαδραστικά "παιχνίδια" κτλ.) φαίνεται πως είναι σήμερα το κατ΄ εξοχήν ενδεδειγμένο "εργαλείο", το κύριο μέσο που μπορεί να αμβλύνει τις προαναφερόμενες δυσκολίες και να αξιοποιήσει τις ήδη θετικές πλευρές, δηλαδή μπορεί:

  • να βελτιώσει την ενδεχόμενη ακαμψία του Προγράμματος Σπουδών,
  • να εμπλουτίσει  εντυπωσιακά όλες τις διδακτικές μεθόδους και πρακτικές και να διευρύνει όλα τα διδακτικά εργαλεία, επινοώντας νέα, και πλέον ενδεδειγμένα,
  • να δώσει πραγματικό νόημα στη διαθεματικότητα των παρεχόμενων γνώσεων, στην εμβάθυνση όσο και στην εξειδίκευσή τους,
  • να διασφαλίσει μια πραγματικά ευέλικτη διδακτική διαδικασία, βοηθώντας τον εκπαιδευτικό να εξατομικεύσει τη διδασκαλία του ανάλογα με τα εκάστοτε δεδομένα της τάξης του (να οργανώσει διαδικασίες διαδραστικότητας κατά την επαφή του μαθητή με την "αποθηκευμένη " γνώση, να επιτύχει δημιουργική συμμετοχή του μαθητή στο μάθημα, να αναδείξει ενδιαφέροντα, κλίσεις, ευαισθησίες των μαθητών και μαθητριών του, να αισθανθεί και ο ίδιος ο διδάσκων δημιουργικός, νικητής εναντίον της ανιαρής αλλοτριωτικής επανάληψης … Και πολλά άλλα.
Όμως, ΠΡΟΣΟΧΗ:

Ας μη θεωρηθεί η παροχή γνώσης ταυτόσημη με την παροχή παιδείας, η κοινωνικοποίηση του μαθητή υποπερίπτωση της διδασκαλίας, και το βιβλίο, παραδοσιακό ή ηλεκτρονικό, ως το μοναδικό μέσο για το έργο του δασκάλου. Ο δάσκαλος δεν είναι απλός παροχέας γνώσης. Καλείται να υπερβεί το περιορισμένο γνωσιοκεντρικό πλαίσο και να οδηγήσει την τάξη του στο πολύ πιο πολύπλοκο και ιδιαίτερα πιο απαιτητικό χώρο της κοινωνικοποίησης και της παιδείας.

Η μαγική  διαδικασία της διδασκαλίας με την έννοια της κοινωνικοποίησης και της παιδείας εμπεριέχει έμπνευση, ανθρωπισμό, μετάδοση αξιών, αναδεικνύει τη βαθύτερη γοητεία και την ελκυστικότητα του κάθε αντικειμένου, σέβεται τη διαφορά, αρδεύει τη δυναμική της διαμόρφωσης και ολοκλήρωσης της προσωπικότητας, σφυρηλατεί τον αυριανό άνθρωπο και πολίτη.

Όλα αυτά είναι πασίγνωστα. Γιατί να αναφέρονται ειδικά αυτή τη στιγμή;

Απλά γιατί το σημερινό "μέσο", το ηλεκτρονικό βιβλίο εν προκειμένω, με τις πάμπολλες δυνατότητες που προσφέρει για τη διδασκαλία, μπορεί να γίνει "λαοπλάνο", να μαγέψει επιπόλαια, να παρασύρει σε επιφανειακά, επισφαλή και παροδικά μονοπάτια γνώσης ή πληροφόρησης, ακυρώνοντας εντέλει -και μάλιστα χωρίς να γίνει αντιληπτό- την πεμπτουσία της παιδείας.

Έτσι, πλάι στην απαραίτητη, τεχνικής φύσεως, επιμόρφωση και στις πρόσθετες υποχρεώσεις που η χρήση του ηλεκτρονικού βιβλίου θα επιβάλει, ο εκπαιδευτικός θα πρέπει με δική του εσωτερική προσπάθεια να ανανεώσει τον αρχικό ιερό σκοπό του λειτουργήματός του (πώς να γίνει άραγε αυτό, στους χαλεπούς καιρούς που περνάμε…), να ενστερνιστεί το ότι το ηλεκτρονικό βιβλίο (και την ηλεκτρονική μάθηση ευρύτερα) οφείλει να το χρησιμοποιεί  ως μέσο και όχι να "χρησιμοποιηθεί" ο ίδιος από αυτό, να το αναδείξει με δική του έμπνευση και πρωτοβουλία που δεν μαθαίνονται από καμιά "επίσημα κατευθυνόμενη επιμόρφωση".

Και δεν πρέπει να λησμονεί ποτέ ότι ο ήχος της φωνής του και η ματιά του βαθιά στα μάτια των μαθητών του, δεν υποκαθίσταται με τίποτα, μα με τίποτα απολύτως.


footer splitter
                 
 
Marginalia
arrows Πού απευθύνεται
 
Ηλεκτρονική Ανάγνωση
arrows Με αφορμή την Επικαιρότητα
arrows Θέσεις, Απόψεις, Συνεντεύξεις
arrows Τα eBooks και οι συντελεστές τους
arrows Οι συσκευές ανάγνωσης και το λογισμικό τους
arrows Το Αλφαβητάρι της ηλεκτρονικής ανάγνωσης
arrows Η Αλίκη στο Σχολείο των Προκλήσεων (υλικά)
arrows Επιληψία, Αγάπη μου (υλικά)
 
Υπηρεσίες multiimedia
arrows Από το χαρτί (και όχι μόνο) στην οθόνη…
arrows Σχεδιασμός, παραγωγή πολυμεσικού περιεχομένου και σελιδοποίηση
arrows Συγκρότηση eBook
arrows Περιεχόμενο στο Διαδίκτυο: Πέρα από την ιστοσελίδα
footer bot